Ahiliğin Sözlük Anlamı:
Dil bilimciler arasında “Ahi” sözcüğünün kökeni konusunda görüş birliği yoktur. Ahi kelimesinin kaynağının Türkçe olduğu görüşünde olanlar “akı” kelimesinin Anadolu'daki söyleniş tarzından kaynaklandığını kabul ederler. Öz Türkçe akı kelimesinin “eli açık, cömert, yiğit anlamlarına geldiğini bildiren Fransız Türkolog Denny ve Fuat Köprülü, akı kelimesinin zamanla değişerek “ahi” şekline geldiğini ileri sürerler.
Divanü Lûgati't Türk'te Ahi kelimesinin yiğit, eli açık, cömert anlamına gelen akı kelimesinden türediği kaydedilmiştir.
Ahilik Haftası:
8-12 Ekim tarihleri arasında kutlanır.
XIII. Yüzyılın ilk yarısından XIX. yüzyılın ikinci yarısına kadar Anadolu'da, Balkanlar'da ve Kırım'da yaşamış olan Türk Halkı'nın sanat ve meslek alanında yetişmelerini ve ahlaki yönden gelişmelerini sağlayan Ahilik; esnaflık ya da ticaret anlayışının ya büyük tekellere ya da bireysel varolma çabalarına terk edildiği günümüzde, insanların ahlaklı yollardan kazanç elde edebilmesinin tüm ilkelerini ve yollarını yüzyıllar boyu koruyan bir gelenektir.
Kendine kabul ettiği kurallar içinde ne denli toplumsal bir başarıya imza attığının ve doğru olandan taviz verilmediği sürece her insanın hak ve kazanç sahibi olabileceğinin kanıtlandığı bu esnaf örgütlenmesi sayesinde, dükkanını kapatmak zorunda kalan esnafın, çıraklık, kalfalık ve ustalık zincirini yok sayarak atılan her adımın geçmişten gelen geleneklere sahip çıkılmamasının bir sonucu olduğunun ayrımına ister istemez varılacaktır.
Kuruluş amaçları, Orta Asya'dan Anadolu'ya göç eden Türkmenler arasında yer alan çok sayıda sanatkara kolayca iş bulmak, bu kişilerin Anadolu'daki yerli bizans sanatkarları ile rekabet edebilmesini sağlamak, piyasada tutunabilmek için yapılan malların kalitesini korumak, sanatkarlarda sanat ahlakını yerleştirmek olarak sıralanabilecek özelliklere sahip Ahilik Teşkilatı halen günümüzde sivil toplum örgütlenmesi olarak bu gelenekler korunmasını istinaden devam ettirilmeye çalışılmaktadır.
Ahi Nasıl Olur?
İslâm âleminde daha önce de mevcut bulunan, cömertlik, mertlik, mürüvvet mânâlarına gelen ve güzel ahlâkın en yüksek mertebesi şeklinde bilinen fütüvvet teşkilâtı ile Ahî Evran'ın nasihatlarından Ahîlik teşkilâtının umdeleri, şartları, ortaya çıktı.
"Ahî ve şeyh helâlinden kazanmalıdır. Teşkilât mensuplarının hepsi sanat sâhibi olmalıdır. Cömert olup yoksullara yardım etmelidir. Âlimleri sevmeli, gereken hürmeti göstermelidir. Namazlarını zamânında kılmalı, kazâya bırakmamalıdır. Alçak gönüllü olmalı, fakirleri sevmelidir. Nefsine hâkim olup, haramlardan kaçınmalıdır. Beylerin, zenginlerin kapısına gitmemelidir."
Bir Ahînin üç şeyi açık olmalıdır:
1) Cömert olup eli açık olmalı, fakat isrâf etmemelidir.
2) Misâfire kapısı açık olmalı, gelene ikrâmda kusûr etmemelidir.
3) Sofrası açık olmalı, aç geleni tok döndürmelidir.
Üç şeyi de kapalı olmalıdır:
1) Gözü; harama ve başkasının ayıbını görmeye kapalı olmalıdır. Kimseye sû-i zan etmemeli, yabancı kadına, kıza ve başkasının bakması haram olan yerlerine bakmamalıdır.
2) Dili bağlı olmalı, kimseye kötü söylememeli, lüzumsuz yere konuşmamalıdır.
3) Beli bağlı olmalı, kimsenin nâmusuna, ırzına, haysiyet ve şerefine göz dikmemelidir.
derleyen: bocut.com
kaynaklar:
1.Kır-der web sitesi
2.İslâm Âlimleri Ansiklopedisi
3.Öztürkler web sitesi
4.Ahi Kültürünü Araştırma ve Eğitim Vakfı
|
